صائن الدين على بن تركه

مقدمهء مصحح 34

شرح نظم الدر ( شرح قصيده تائيه ابن فارض ) ( فارسى )

مهم‌ترين اثر ابن فارض ، قصيدهء تائيه كبرا يا نظم السلوك است كه نظم الدّر نيز ناميده شده است ؛ شروح بسيار بر اين قصيده نوشته‌اند كه از آن جمله است : الف ) مشارق الدرارى تأليف سعيد الدين فرغانى . اين شرح به فارسى است و در سال 1357 شمسى در تهران چاپ شده است . ب ) منتهى المدارك كه ترجمهء مشارق الدرارى به زبان عربى است و توسط خود فرغانى صورت گرفته است . اين شرح در سال 1293 هجرى در مصر به چاپ رسيده است . ج ) كشف الوجوه الغرّ لمعانى نظم الدّر تأليف عز الدين محمود بن على كاشانى ( متوفى 735 ه ) . اين شرح به عربى است و در 1310 ه در قاهره به ضميمهء شرح ديوان ابن فارض چاپ شده است . در تهران نيز به سال 1319 ه اقدام به چاپ آن كرده‌اند . كشف الوجوه الغرّ را بغلط از كمال الدين عبد الرزاق كاشانى دانسته‌اند « 1 » و به نام او نيز چاپ شده است ؛ اما جلال الدين همايى در مقدمهء كتاب مصباح الهدايه تأليف عز الدين محمود كاشانى ، به بررسى اين موضوع پرداخته و تعلق آن را به عز الدين كاشانى ثابت كرده است . « 2 » د ) شرح عربى شرف الدين داود بن محمود قيصرى ( متوفى 751 ه ) كه به انضمام تائيهء عبد الرحمن جامى توسط دفتر نشر ميراث مكتوب و نشر نقطه در سال 1376 چاپ شده است . ه ) شرح نظم الدّر تأليف صائن الدين على بن محمد تركه ( متوفى 835 ه ) . حاجى خليفه شرح مزبور را بغلط از صدر الدين تركه دانسته است . « 3 » بروكلمان علاوه بر شروح « تائيهء كبرا » شروحى را نيز براى « تائيه صغرا » معرفى كرده

--> ( 1 ) . نگاه كنيد به : Geschichte der Arabichen Litterature Sapplement , V . 1 . P . P . 436 - 464 . ( 2 ) . مصباح الهداية ، ص 16 - 19 . ( 3 ) . براى اطلاع از ديگر شروح تائيه نگاه كنيد به : كشف الظنون ، ج 1 ، ص 266 ؛ شعر عمر بن الفارض ، ص 60 ؛ Geschichte der Arabichen Litterature , V . 1 . P . P 305 , 306 , Geschichte der Arabischen Litterature Supplement , V . 1 . P . P . 463 - 464 .